Konopljika – Vitex agnus castus

Konopljika, Drevno «Drvo čednosti»

  • Kaluđerski, divlji biber
  • Engleski naziv: Chaste Tree
  • Latinski naziv: Vitex agnus castus L., Verbenaceae

Konopljika, Vitex agnus-castus, grm visine 1-2 metra, prekrasnih ljubičasto-plavih cvetova i petoprstih, zašiljenih listova, samoniklo raste na Mediteranu, južnoj Evropi i centralnoj Aziji. Još u staroj Grčkoj i Rimu, plodovi konopljike korišćeni su za smanjenje libida od čega potiče i naziv “Drvo čednosti”. U srednjem veku konopljika je sađena oko manastira gde je korišćena u iste svrhe. Odatle potiče naziv kaluđerski biber.

Konopljika raste na suvim i toplim obalama Mediterana, na dobro osunčanim mestima na pretežno peskovitom bezvodnom tlu. Najbolje uspeva u Grčkoj, južnoj Turskoj i na jugu Italije.

Istorijska i tradicionalna primena konopljike

Plodovi konopljike se skoro dve hiljade godina koriste u lekovite svrhe. Grčki lekar Dioskurid preporučivao je njene plodove za smanjenje porođajnih bolova, smanjenje libida, kao i za lečenje menstrualnih tegoba. Dekokt ploda i lista se koristio u sedećim kupkama kao pomoć kod bolesti materice. Istoričar Plinije Stariji opisao je da su u staroj Grčkoj plodovi konopljike predstavljali simbol vernosti. Plodovi konopljike su tradicionalno primenjivani za lečenje nadutosti, groznice i zatvora, regulaciju menstrualnog ciklusa i ublažavanje grčeva materice. Američki eklektički doktori 19. veka preporučivali su plodove konopljike za regulaciju menstrualnog ciklusa kao i za pojačanje lučenja mleka.

Šta sadrži i kako deluje konopljika?

Zreli plodovi konopljike sadrže do 0,7% eteričnog ulja koje sadrži: 1,8-cineol; beta-kariofilen, alfa i beta-pinen. Plod sadrži i labdan diterpenoide: rotundifuran i viteksilakton, koji pokazuju dopaminergičku aktivnost. Istraživanja su pokazala da ekstrakt konopljike deluje centralno na nivou hipofize tako da snižava nivo prolaktina, usporava lučenje FSH (Folikulostimulirajući hormon) i pomaže oslobađanje LH(Luteinizirajući hormon). Smanjenjem prolaktina povećava se nivo progesterona uz istovremeno smanjenje nivoa estrogena.

Photo by Wikimedia Commons

Medicinsko delovanje Vitexa

Ekstrakt konopljike deluje pre svega na ženski reproduktivni sistem i pomaže u sledećim stanjima:

  • Dismenorea – bolna menstruacija
  • Hiperprolaktinemija sa insuficijencijom corpus luteuma – Povećano lučenje prolaktina što može dovesti do oticanja i bolova u grudima
  • PMS – premenstrualni sindrom
  • Mastodinija – oticanje i bolovi u grudima
  • Insuficijentna laktacija – nedovoljno lučenje mleka
  • Acne vulgaris
  • Neplodnost usled defekta lutealne faze

Koji deo biljke Vitex se koristi?

Koristi se uglavnom alkoholni ekstrakt iz plodova, ali se mogu koristiti i eterično ulje dobijeno iz plodova i listova konopljike.

Delotvornost Vitexa i savremena istraživanja
  • U slučaju pojačanog lučenja prolaktina(hiperprolaktinemija) može doći do oticanja i bolova u grudima (mastodinija). Istraživanja su pokazala da ekstrakt konopljike može sniziti nivo prolaktina i na taj način ublažiti simptome mastodinije.
  • Ekstrakt konopljike pomaže kod „defekta lutealne faze“ – stanja koje se karakteriše skraćenim menstrualnim ciklusom izazvanim nedovoljnim lučenjem progesterona. Lekovi koji snižavaju nivo prolaktina, produžavaju lutealnu fazu menstrualnog ciklusa. Ovakav efekat pokazuje i ekstrakt konopljike.
  • U jednoj kliničkoj studiji od 67 žena koje su lečile neplodnost koristeći preparat od ekstrakta konopljike, došlo je do poboljšanja nivoa progesterona u lutealnoj fazi, ranije ovulacije i nastupanja trudnoće kod 38 ispitanica.
  • Ekstrakt konopljike doveo je do ublažavanja simptoma premenstrualnog sindroma kod 178 žena koje su sudelovale u kliničkom ispitivanju.
  • Eterična ulja iz listova i plodova konopljike pokazala su se podjednako efikasnim u lečenju simptoma predmenstrualnog sindroma.
  • Do poboljšanja stanja karakterističnog kao acne vulgaris došlo je nakon terapije sa preparatom konopljike.
Kako se dozira konopljika?

Ako nije drugačije propisano dnevna doza treba da odgovara količini od:

  • 30-40mg osušenih i samlevenih plodova konopljike;
  • tinkture 1:5 – 0,2 ml ili 4 kapi;
  • eteričnog ulja iz plodova ili listova – 50 mg ili jedna kap dnevno.

Da li je konopljika štetna?

Prema dosadašnjim saznanjima konopljika nije štetna i nema poznatih kontraindikacija.

Da li postoje interakcije Vitexa sa nekim lekovima?

Istovremena primena preparata konopljike sa antagonistima dopaminskih receptora kao što je risperidon(Risset), može oslabiti efekat preparata.

U kojim se lekovitim oblicima se koristi Vitex?

Konopljika se primjenjuje u obliku kapsula, tinkture, vodeno-alkoholnih rastvora i eteričnog ulja.

Da li konopljiku smeju koristiti trudnice i dojilje?

Upotreba preparata konopljike ne preporučuju se u trudnoći ali se slobodno može koristiti za vreme dojenja.